بصير احمد دولت آبادى

339

شناسنامه افغانستان ( فارسى )

قرار گرفته‌اند . البته اين روشن است كه اين دو بر خلاف ديگران مستقيما با قواى بيگانه وارد كشور شدند . ولى از سويى ، ديگر ، بايد دانست كه بسيارى ببرك را تاجيك مىدانند و شاه شجاع هم بر خلاف بسيارى از شاهان ، شاعر و نويسنده به زبان درى بوده است . از طرف ديگر در زمان قدرت‌گيرى او ، طايفهء قزلباش ساكن كابل از او حمايت كردند و اين نشان مىدهد كه رابطه خوبى با درى زبانها داشته است . بله ، در بررسى و تحقيق تاريخ افغانستان بايد به دنبال زواياى كشف نشده گشت و در غير آن صورت گمراه خواهيم شد . به‌هرحال ، شجاع همچون ساير شاهان آن دوره ، سه قرارداد با انگليس به امضا رسانيد ، معاهده پيشاور در زمان پادشاهى وى در هفدهم جون 1809 مطابق دوم جمادى الاول 1222 ه . ق امضا شد كه بر اساس آن دولت كابل مانع ورود جاسوسان قاجاريه و فرانسه از طريق افغانستان به هند مىشد . از طرف ديگر انگليس تعهد سپرده بود كه در برابر اين عمل دولت كابل ، در صورت تجاوز كشور ديگر به اين سرزمين از دولت افغان حمايت كند . معاهدهء دوم شاه شجاع با انگليس زمانى صورت گرفت كه او پس از امضاى قرارداد 1809 با انگليس مجبور به فرار شد و برادر او شاه محمود براى بار دوم به قدرت رسيد . براساس اين قرارداد كه در ماه جون 1838 لاهور به امضاء رسيد ، يك سال بعد شاه شجاع در اوج قيام مردم عليه انگليس ، توسط قواى انگليس به كابل آمد و اين‌بار نيز قراردادى را در هفتم مى 1839 با انگليس امضاء كرد . ولى ديگر دير شده بود . زوال حكومت سدوزايى به سر رسيده و كشور آبستن حوادثى مىشد كه خود خانوادهء تيمور زمينه‌ساز آن بودند . زيرا سرداران بارك‌زايى هركدام در ظاهر زير بازوى يكى از فرزندان تيمور را گرفته و در حقيقت با همكارى انگليس زمينه را براى تصاحب قدرت